Giới thiệu về mô hình NAM - công cụ xây dựng mô hình mưa - dòng chảy

Cấu trúc mô hình NAM

NAM là từ viết tắt của cụm từ tiếng Đan Mạch Nedbor - Afstromnings Model. Mô hình này đã được Nielsen và Hansen xây dựng tại khoa Tài nguyên nước và Thủy động lực - Trường Đại học Bách khoa Đan Mạch năm 1973.

NAM là một mô hình thủy văn nhận thức dạng bể chứa, mô hình quan niệm lưu vực (theo chiều thẳng đứng) là các bể chứa xếp chồng (Hình 1.1). Trong đó mỗi bể chứa đặc trưng cho một môi trường có chứa các yếu tố gây ảnh hưởng đến quá trình hình thành dòng chảy trên lưu vực. Các bể chứa được liên kết với nhau bằng các biểu thức toán học. Qua đó sự hình thành dòng chảy trên lưu vực được mô tả gần giống với hiện tượng thực tế.

Điểm khác biệt lớn nhất của mô hình MIKE NAM và mô hình NAM truyền thống là mô hình MIKE NAM đã được mô tả thêm Modul khai thác nước ngầm. Trong thực tế, việc khai thác nước ngầm cũng phải được xem như một chu trình Thủy văn nhỏ (Khai thác - Sử dụng - Nước thải).

Mô hình MIKE NAM có tổng cộng 19 thông số, với điều kiện Việt Nam có thể bỏ các thông số trong bể chứa tuyết (4 thông số). Thực tế tính toán cho thấy chỉ có 5 thông số có ảnh hưởng mạnh đến quá trình hình thành dòng chảy và trong áp dụng có thể bỏ qua một vài thông số có ảnh hưởng không đáng kể đến dòng chảy (các thông số của Modul tưới, các thông số của Modul khai thác nước ngầm ..vv..).

Ở Việt Nam, mô hình NAM đã được biết đến từ những năm 1980, nhưng do nhiều bất cập mà nó chưa được áp dụng rộng rãi để tính toán, trong đó việc thiếu phần mềm tính toán cũng là một trong những nguyên nhân chủ yếu.